درخت در آثار هنری به عنوان یک فرهنگ

درختان به عنوان طولانی ترین موجود زنده روی زمین و نشان دهنده رشد است. درخت زندگانی مفهومی است که در علم، مذهب، فلسفه، اسطوره و دیگر زمینه‌ها استفاده شده‌است. در این زمینه‌ها درخت زندگی به شکل درختی پرشاخه نشان داده می‌شود که نشان‌دهندهٔ این اندیشه است که تمام حیات بر روی زمین به هم مربوط است.

درخت زندگی انواع گوناگون دارد: بنمایه‌ای‌ست در الهیات، اسطوره‌ها، و فلسفه‌های مختلف در جهان؛ یک مفهوم عرفانی که به ارتباط متقابل تمام اجزای حیات بر روی سیارهٔ ما اشاره دارد؛ و همچنین در علوم، نموداری برای تبار مشترک موجودات در تکامل است. در کتاب مقدس به دو درخت در باغ بهشت اشاره شده است. اولین درخت که درخت زندگی نام دارد بر آدم و حوا در باغ بهشت آزاد است و درخت دوم که درخت دانش خوبی و بدی نام دارد بر آن دو ممنوع است.
درخت زندگی یکی از نماد های کهن است که فرهنگ ها و ادیان مختلفی در طول تاریخ به آن عادت داشته اند و آن را تهیه و استفاده کرده اند. این درخت علاوه بر اینکه نشانه حیات و بقا است، بسیار زیبا و روح بخش می باشد. امروزه در دنیای مدرن، این نماد در هنر، جواهرات و دکوراسیون منزل نیز استفاده می گردد و همچنان الهام ‌بخش افرادی است که به دنبال ارتباط با طبیعت هستند و از زندگی ماشینی رنج می برند.

درخت را بسیاری از اقوام باستانی می پرستیدند. علاوه بر این نماد کیهان، منبع باروری و نماد دانش و حیات جاودانی بود. در ایران در دنیای عیلام پر از تصویرهای گیاهی است که مرکز و منبع درخت است. درخت زندگی به عنوان محور جهان با فرم و شکل خاصی در آثار هنر ایران دیده می شود. در ایران دوران آشوری، بازنمایی سمبلیک خدای ملی آشوری همراه با درخت مقدس در نقوش برجسته قصر پادشاه دیده می شود.

ریشه‌ ها: نماد اتصال به زمین و پیشینیان
ریشه ‌های درخت به عنوان نقطه اتصال آن با زمین، نماینده‌ ریشه ‌های عمیق و اصیل انسان ‌ها در طول تاریخ هستند. از نگاه روانشناسی، ریشه ‌ها می‌ توانند به عنوان نماد ثبات، هویت و پایداری فردی تفسیر شوند.

تنه: نماد پایداری و رشد
تنه‌ درخت به عنوان ستون اصلی آن، نماد استواری و پایداری است که از دوران کودکی و آغازین حیات تا بلوغ و پختگی، درخت را در مسیر رشد هدایت می ‌کند. همان ‌طور که تنه‌ درخت به طور مداوم از ریشه‌ ها تغذیه می کند و هر سال پوسته های جدیدی به آن افزوده می‌ گردد، انسان‌ ها نیز در مسیر زندگی از تجربیات، دانش و ارتباطات خود تغذیه می‌ کنند و به تدریج به بلوغ و استحکام شخصیتی دست می ‌یابند. این فرایند رشد تدریجی، آرام ولی پیوسته است و در طول زمان، انسان را به نقطه ‌ای از تکامل می ‌رساند.

شاخه ‌ها و برگ ‌ها: نماد پیوند با جهان و گسترش
شاخه های درخت نمایانگر پیوند انسان با جهان می باشند. شاخه ها در مسیر های مختلفی در حرکت هستند، همانطور که انسان ها نیز بر اساس یادگیری، ارتباطات و تجربیات خود به هر سمت و سویی کشیده می شوند. برگ ‌ها نیز به عنوان بخشی از شاخه ‌ها، نماد باروری، رشد و تازگی هستند.

درخت زندگی در ایران باستان
در ایران باستان، درخت زندگی جایگاه ویژه ‌ای در فرهنگ و اساطیر داشته است. این نماد در میان تمدن‌ های ایرانی، مخصوصا در آیین زرتشت و باور های مرتبط با آفرینش و نظم کیهانی، به‌عنوان سمبلی از جاودانگی و حیات به شمار می ‌رفته است. درخت مقدس هوم که در اوستا به آن اشاره شده، یکی از بارز ترین نماد های درخت زندگی در این فرهنگ است. هوم درختی جاودانه بود که شیره‌ آن به عنوان ماده ‌ای مقدس در آیین ‌های دینی مورد استفاده قرار می ‌گرفت و باور بر این بود که نوشیدن آن به انسان نیروی معنوی و فیزیکی می بخشد.